Ertesi Gün Hapı Ne Kadar Etkilidir?

Ertesi Gün Hapı Yüzde Kaç Koruma Sağlar? 

Ertesi gün hapının koruma oranı, kullanılan ilacın türüne ve en önemlisi kullanım zamanlamasına göre farklılık gösterir. Yumurtlamayı geciktirerek veya engelleyerek çalışan ertesi gün hapları, ne kadar erken alınırsa o kadar etkili olur. Bununla birlikte her ertesi gün hapının kendine özgü bir etkinliği vardır. ¹

• Levonorgestrel içerikli haplar: Levonorgestrel içerikli ertesi gün hapları, korunmasız cinsel ilişkiden sonraki ilk 72 saat içerisinde alınmalıdır. Yapılan çalışmalar, ilk 24 saat içerisinde alınan levonorgestrelin yaklaşık %94 etkili olabileceğini gösterir. 72 saatlik sürenin bitimine doğru ise hapın koruyuculuğu %58’e kadar düşebilir. 
• Ulipristal asetat içerikli haplar: Ulipristal asetat içerikli ertesi gün hapları, levonorgestrele oranla daha geç dönemde de etkinliğini devam ettirebilir. Bu haplar, korunmasız cinsel ilişkiden sonraki 120 saat içerisinde alınabilir. Çalışmalar, ilk 24 saat içerisinde alınan ulipristal asetat içerikli ertesi gün hapının %98’e kadar etkili olabildiğini göstermiştir. 120 saat içerisinde alındığında ise ertesi gün hapı koruma olasılığı yaklaşık %85’tir. 

Vücut Ağırlığı Ertesi Gün Hapının Koruma Oranını Etkiler mi? 

Yüksek vücut ağırlığı veya daha teknik bir ifadeyle vücut kitle indeksi, ertesi gün hapı koruyuculuk oranı üzerinde olumsuz bir etki oluşturabilir. Bu, özellikle levonorgestrel içeren haplar için daha fazla geçerli olan önemli bir durumdur. Araştırmalar, vücut ağırlığı arttıkça levonorgestrel içeren hapların etkinliğinin azaldığını göstermiştir. Özellikle vücut kitle indeksi 25 kg/m²'nin üzerindeki kadınlarda etkinliğin düşmeye başladığını, 30 kg/m² veya üzerindeki obez kadınlarda ise etkinliğin belirgin şekilde düştüğünü gösteren çalışmalar mevcuttur. Ulipristal asetat içeren haplar ise levonorgestrele oranla fazla kilolu kadınlarda etkinliğini daha iyi koruma eğilimindedir. Ancak, 35 kg/m² üzerinde vücut kitle indeksine sahip olan kadınlarda bu hapların koruyuculuğu da azalabilir. Yüksek vücut ağırlıklı kadınlar için etkili olabilecek ilaç dozu hekim tarafından belirlenebilir veya bu kişilerde bakırlı spiral gibi vücut ağırlığından etkilenmeyen farklı bir acil kontrasepsiyon yöntemi tercih edilebilir. ^{2 3}

Ertesi Gün Hapının Koruyuculuk Oranını Azaltabilecek İlaçlar Var mı? 

Bazı ilaçlar karaciğerdeki enzimleri hızlandırarak ertesi gün hapının etken maddesinin vücuttan çok daha hızlı atılmasına neden olabilir. Bu durum hapın kanda yeterince yüksek konsantrasyona ulaşmasına engel olacağı için ertesi gün hapı koruma yüzdesi azalabilir. Hapın koruyuculuğunu azaltabilecek bazı ilaç grupları şunlardır: ²

• Epilepsi tedavisinde kullanılan bazı antikonvülzan ilaçlar 
• HIV enfeksiyonu ile mücadele sürecinde kullanılan bazı antiretroviral ilaçlar 
• Karaciğer enzimlerini uyararak hormonal ilaçların etkinliğini azaltabilen bitkisel bir takviye olan sarı kantaron  
• Özellikle tüberküloz tedavisinde kullanılan rifampisin türevleri başta olmak üzere bazı antibiyotikler 

Bu tür ilaçları düzenli kullanan kadınların acil kontrasepsiyon ihtiyacı doğduğunda levonorgestrel yerine ulipristal asetatı tercih etmeleri, levonorgestreli normalden daha yüksek dozda kullanmaları veya doğrudan bakırlı spiral yöntemini tercih etmeleri gerekebilir. Bu nedenle, herhangi bir reçeteli ilaç veya bitkisel takviye kullananların ertesi gün hapı kullanımından önce mutlaka bir eczacıya veya hekime danışmaları önem arz eder. ⁴

Acil korunma yöntemi olarak ertesi gün hapı kullanımına ilişkin daha farklı bilgiler için “Ertesi Gün Hapı Uyku Yapar mı?”, “Ertesi Gün Hapı Her İlişkiden Sonra Kullanılır mı?”, “Ertesi Gün Hapı Fiyatları Neye Göre Değişir?” ve “Ertesi Gün Hapı Her İlişkiden Sonra Kullanılır mı?” başlıklı yazılarımızı da ziyaret edebilirsiniz. 

Uyarı: Bu metin tüketicileri konu özelinde objektif bir şekilde bilgilendirme amaçlı yazılmıştır. 

Kaynakça: 

1. https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/23386-morning-after-pill
2. https://www.healthline.com/health/healthy-sex/plan-b-weight-limit#other-ec-methods
3. https://yalehealth.yale.edu/topic/emergency-contraception-morning-after-pill#:~:text=Effectiveness,the%20100%20would%20become%20pregnant.
4. https://www.cdc.gov/contraception/hcp/usmec/index.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Freproductivehealth%2Fcontraception%2Fmmwr%2Fmec%2Fsummary.html